By Leo 
Trong bối cảnh chi phí c chịu áp lực lớn từ biến động nhiên liệu toàn cầu, đề xuất áp dụng phụ thu đối với các chuyến bay nội địa đang thu hút sự quan tâm đáng kể. Đáng chú ý, chặng bay Hà Nội – TP.HCM, tuyến bay có lưu lượng hành khách lớn nhất cả nước, được dự kiến áp dụng mức phụ thu 311.000 đồng mỗi chiều. Đây được xem là một giải pháp mang tính điều tiết ngắn hạn nhằm cân đối chi phí giữa doanh nghiệp và hành khách, thay vì điều chỉnh trực tiếp vào giá vé cơ bản.
Nguyên nhân chính dẫn đến đề xuất này xuất phát từ sự biến động mạnh của giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 trong thời gian gần đây. Từ cuối tháng 2, căng thẳng tại khu vực Trung Đông đã khiến giá nhiên liệu tăng đột biến, có thời điểm vượt mốc 200 USD/thùng tại thị trường châu Á, tăng hơn 100% so với trước đó và duy trì ở vùng giá cao trong thời gian dài. Với đặc thù chi phí nhiên liệu chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu vận hành, các hãng hàng không đang phải đối mặt với áp lực đáng kể nếu không có cơ chế điều chỉnh linh hoạt.
Theo đề xuất của cơ quan quản lý, phụ thu nhiên liệu sẽ được kích hoạt khi giá Jet A-1 đạt từ 100 USD/thùng, trong khi mức giá cơ sở được xác định là 90 USD/thùng – tương đương mức trung bình mà các hãng có thể duy trì hoạt động ổn định trong những năm gần đây. Phần chi phí tăng thêm so với mức cơ sở sẽ được tính toán và phân bổ theo từng nhóm đường bay nội địa, trong đó tuyến Hà Nội – TP.HCM dự kiến áp dụng mức phụ thu 311.000 đồng mỗi chiều. So với một số đường bay quốc tế có thời gian tương đương, mức này vẫn được đánh giá là thấp hơn đáng kể, cho thấy sự cân nhắc nhằm giảm áp lực chi phí đối với hành khách.
Một điểm đáng chú ý trong cơ chế này là nguyên tắc chia sẻ chi phí theo tỷ lệ 50-50, trong đó một nửa phần chi phí tăng thêm do hãng hàng không chịu và phần còn lại được phân bổ vào phụ thu đối với hành khách. Cách tiếp cận này nhằm đảm bảo sự cân bằng, tránh việc chuyển toàn bộ gánh nặng chi phí sang một phía, đồng thời giúp các hãng duy trì hoạt động ổn định trong giai đoạn biến động.
Cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh rằng phụ thu nhiên liệu không phải là hình thức tăng giá vé chính thức mà chỉ là giải pháp mang tính tạm thời. Thời gian áp dụng dự kiến trong khoảng 3 tháng, đủ để các hãng hàng không vượt qua giai đoạn chi phí tăng đột biến mà không tạo áp lực dài hạn lên mặt bằng giá. Khi giá nhiên liệu hạ nhiệt, cơ chế phụ thu có thể được điều chỉnh giảm hoặc bãi bỏ hoàn toàn, đảm bảo tính linh hoạt và phù hợp với diễn biến thực tế của thị trường.
So với phương án điều chỉnh trần giá vé, việc áp dụng phụ thu được đánh giá là “mềm” hơn, giúp giảm thiểu phản ứng từ thị trường và dư luận. Đồng thời, do chỉ áp dụng trong thời gian ngắn và có phạm vi giới hạn, tác động đến chỉ số giá tiêu dùng được nhận định là không đáng kể, không gây hiệu ứng lan tỏa đến các nhóm hàng hóa và dịch vụ khác.
Tuy nhiên, hiện tại cơ chế phụ thu nhiên liệu vẫn chưa có hành lang pháp lý cụ thể để triển khai. Do đó, cơ quan chức năng đã kiến nghị cấp có thẩm quyền ban hành nghị quyết cho phép áp dụng, đồng thời giao các bộ ngành liên quan xây dựng hướng dẫn chi tiết nhằm đảm bảo tính minh bạch, công khai và phù hợp với thực tiễn vận hành của ngành hàng không.
Nhìn ở góc độ tổng thể, đề xuất này phản ánh xu hướng chung của ngành hàng không trong việc thích ứng với biến động chi phí đầu vào. Việc áp dụng phụ thu nhiên liệu không phải là giải pháp mới trên thế giới mà đã được nhiều quốc gia triển khai nhằm duy trì sự ổn định của thị trường. Nếu được thông qua và thực hiện hợp lý, đây có thể là công cụ hiệu quả giúp cân bằng lợi ích giữa Nhà nước, doanh nghiệp và người dân trong bối cảnh kinh tế còn nhiều biến động.